ผู้จัดการมรดกส่งตัวแทนเข้าประชุมผู้ถือหุ้น แต่ประธานในที่ประชุมสั่งห้ามโหวต แล้วมติที่ประชุมจะมีผลบังคับได้หรือไม่
ผู้จัดการมรดกส่งตัวแทนเข้าประชุมผู้ถือหุ้น แต่ประธานในที่ประชุมสั่งห้ามโหวต แล้วมติที่ประชุมจะมีผลบังคับได้หรือไม่
ปัญหาในธุรกิจกงสีหรือบริษัทครอบครัว เมื่อผู้ก่อตั้งหรือผู้ถือหุ้นหลักเสียชีวิตลงและทายาทเกิดข้อพิพาทฟ้องร้องแบ่งมรดกกันไม่ลงตัว คือการแย่งชิงอำนาจควบคุมบริษัทในวันประชุมใหญ่ผู้ถือหุ้น กรรมการบริษัทซึ่งมักเป็นทายาทอีกฝั่งหนึ่งมักหาช่องทางสกัดกั้นไม่ให้ "ผู้จัดการมรดก" เข้ามามีบทบาท โดยอ้างหลักกฎหมายว่าหุ้นมรดกได้ตกทอดเป็นของทายาททุกคนทันทีที่เจ้ามรดกตาย ผู้จัดการมรดกจึงไม่มีสิทธิเอาหุ้นของทายาทมาใช้สิทธิออกเสียงลงคะแนนโดยพลการ แต่ในทางกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ อำนาจในการจัดการทรัพย์มรดกก่อนการแบ่งปันเป็นหน้าที่โดยตรงของผู้จัดการมรดก ประธานในที่ประชุมจะใช้อำนาจตัดสิทธิการออกเสียงของหุ้นมรดกไม่ได้อย่างเด็ดขาด
ประเด็นข้อพิพาทสำคัญนี้ได้รับการวินิจฉัยชี้ขาดในคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2947/2560 ซึ่งเป็นคดีที่ภรรยาชอบด้วยกฎหมายของผู้ตายได้รับแต่งตั้งจากศาลให้เป็นผู้จัดการมรดก แต่เนื่องจากเกิดคดีความฟ้องร้องเกี่ยวกับทรัพย์มรดกหลายคดีระหว่างผู้จัดการมรดกกับบุตรของผู้ตาย ทำให้การแบ่งปันมรดกยังไม่แล้วเสร็จ รวมถึงหุ้นมรดกจำนวน 600 หุ้นในบริษัทของครอบครัวที่ยังคงมีชื่อผู้ตายเป็นผู้ถือหุ้นอยู่ ต่อมาในวันประชุมใหญ่สามัญผู้ถือหุ้นประจำปี ผู้จัดการมรดกได้มอบอำนาจให้ตัวแทนเข้าร่วมประชุมและออกเสียงลงคะแนนแทนในส่วนของหุ้นมรดก แต่บุตรของผู้ตายซึ่งทำหน้าที่เป็นประธานในที่ประชุมกลับวินิจฉัยอนุญาตให้ตัวแทนของผู้จัดการมรดกเข้าฟังการประชุมได้เท่านั้น แต่สั่ง "ห้ามออกเสียงลงคะแนน" ในทุกวาระ โดยอ้างว่าหุ้นตกทอดแก่ทายาทตามมาตรา 1599 แล้ว และผู้จัดการมรดกไม่ได้รับความยินยอมจากทายาททุกคน ผู้จัดการมรดกจึงยื่นคำร้องต่อศาลขอให้เพิกถอนมติที่ประชุมใหญ่ผู้ถือหุ้นครั้งดังกล่าว
ศาลฎีกาแผนกคดีพาณิชย์และเศรษฐกิจวินิจฉัยวางบรรทัดฐานไว้อย่างชัดเจนว่า การที่ทรัพย์มรดกและหุ้นมรดกตกทอดแก่ทายาททันทีเมื่อเจ้ามรดกถึงแก่ความตายตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1599 วรรคหนึ่ง เป็นเพียงเรื่องหลักการตกทอดของทรัพย์มรดกเท่านั้น แต่ในส่วนของอำนาจหน้าที่ในการจัดการมรดกเป็นอีกเรื่องหนึ่งที่ต้องพิจารณาแยกต่างหาก โดยเฉพาะเมื่อการแบ่งปันมรดกยังไม่เสร็จสิ้นเพราะต้องรอผลคดีที่พิพาทกัน ทายาททุกคนย่อมอยู่ในฐานะเจ้าของรวมในหุ้นมรดก ผู้ร้องในฐานะผู้จัดการมรดกตามคำสั่งศาลจึงมีอำนาจหน้าที่โดยทั่วไปในการดูแลรักษาผลประโยชน์ของกองมรดก และชอบที่จะใช้สิทธิจัดการหุ้นมรดกแทนทายาท รวมถึงการมอบอำนาจให้ผู้อื่นเข้าประชุมผู้ถือหุ้นและออกเสียงลงคะแนนแทนได้ โดยไม่ถือเป็นการละเมิดสิทธิของทายาท
ดังนั้น การที่ประธานในที่ประชุมมีคำวินิจฉัยไม่ให้ตัวแทนของผู้จัดการมรดกออกเสียงลงคะแนน จึงเป็นการลดทอนและรอนสิทธิของผู้ถือหุ้น ทำให้หุ้นส่วนที่เป็นทรัพย์มรดกปราศจากอำนาจในการออกเสียง อันเป็นการฝ่าฝืนประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1182 ที่บัญญัติให้ผู้ถือหุ้นทุกคนมีสิทธิออกเสียงในการลงคะแนนเมื่อมีการประชุมผู้ถือหุ้น มติของที่ประชุมใหญ่ผู้ถือหุ้นครั้งพิพาทจึงเป็นการลงมติที่ฝ่าฝืนต่อบทบัญญัติของกฎหมาย นอกจากนี้ ศาลฎีกายังพิพากษาบังคับให้บริษัทดำเนินการเปลี่ยนแปลงสมุดทะเบียนผู้ถือหุ้นและบัญชีรายชื่อผู้ถือหุ้น (บอจ.5) จากชื่อผู้ตาย เป็นชื่อของผู้ร้อง "ในฐานะผู้จัดการมรดก" อีกด้วย เพราะการเปลี่ยนชื่อดังกล่าวไม่ใช่การโอนหุ้นให้แก่ผู้จัดการมรดกเป็นการส่วนตัว แต่เป็นการถือไว้แทนทายาททุกคนเพื่อสะดวกในการจัดการมรดกต่อไป
คำพิพากษาฎีกาฉบับนี้เป็นบรรทัดฐานสำคัญที่เตือนสติกรรมการและประธานในที่ประชุมผู้ถือหุ้นของทุกบริษัทว่า ตราบใดที่หุ้นมรดกยังไม่ได้แบ่งปันให้แก่ทายาท ผู้จัดการมรดกย่อมมีอำนาจเต็มในการเข้าประชุมและออกเสียงลงคะแนนแทนกองมรดก การอาศัยเสียงข้างมากหรืออำนาจประธานในที่ประชุมสั่งตัดสิทธิไม่ให้หุ้นมรดกโหวต ถือเป็นการกระทำที่ขัดต่อกฎหมายอย่างชัดแจ้ง และส่งผลให้มติที่ประชุมใหญ่ในวันนั้นถูกศาลสั่งเพิกถอนได้ทั้งหมด
ปรึกษากฎหมายโทร
ได้ที่ 080-9193691 , 02-0749954
หรือ แอดไลน์ @closelawyer หรือ คลิก https://line.me/R/ti/p/%40closelawyer
สาขาเชียงใหม่ โทร 080-3955536 แอดไลน์ @cly.cmi
หรือ คลิก https://lin.ee/w7Ikc1z
สาขาขอนแก่น โทร 095-9567735 แอดไลน์ @cly.kkn
หรือ คลิก https://lin.ee/vbQlVcap
www.closelawyer.co.th
ทนายใกล้ตัว ทนายใกล้ตัว Closelawyer








