ทรัพย์จำนองโดนยึด = ผิดนัดทันที ผู้รับจำนองขอรับชำระหนี้ก่อนได้ โดยไม่ต้องส่งหนังสือบอกกล่าวบังคับจำนอง

ทรัพย์จำนองโดนยึด = ผิดนัดทันที ผู้รับจำนองขอรับชำระหนี้ก่อนได้

โดยไม่ต้องส่งหนังสือบอกกล่าวบังคับจำนอง

          ปัญหาปวดหัวของผู้รับจำนอง (เช่น ธนาคารหรือสถาบันการเงิน) คือเมื่อลูกหนี้ผ่อนชำระค่างวดตรงตามเวลาปกติ แต่อยู่มาวันหนึ่งทรัพย์สินที่นำมาจำนองกลับถูก "เจ้าหนี้รายอื่น" นำเจ้าพนักงานบังคับคดียึดทรัพย์ออกขายทอดตลาด เกิดคำถามทางกฎหมายว่า ผู้รับจำนองจะยื่นคำร้องขอรับชำระหนี้จำนองก่อนเจ้าหนี้รายอื่นได้หรือไม่? และต้องส่งหนังสือบอกกล่าวล่วงหน้าตามขั้นตอนการบังคับจำนองทั่วไปก่อนหรือไม่?

          คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 181/2568 ได้วางบรรทัดฐานทางกฎหมายไว้อย่างชัดเจน โดยชี้ว่า หากสัญญาระบุไว้ว่าการถูกยึดทรัพย์ถือเป็นเหตุผิดนัด ผู้รับจำนองมีสิทธิยื่นคำร้องขอรับชำระหนี้ก่อนเจ้าหนี้รายอื่นตาม ป.วิ.พ. มาตรา 324 (1) (ข) ได้ทันที โดยไม่ต้องทำหนังสือบอกกล่าวบังคับจำนองก่อน ครับ

สรุปข้อเท็จจริงในคดี (กู้ซื้อบ้าน ผ่อนตรง แต่โดนยึดทรัพย์)

          จำเลยที่ 4 และผู้คัดค้าน ได้กู้ยืมเงินสินเชื่อที่อยู่อาศัยและสินเชื่อ Home for Cash รวมเป็นเงิน 10,300,000 บาท จากผู้ร้อง (ธนาคาร/สถาบันการเงิน) โดยนำที่ดินพร้อมสิ่งปลูกสร้างไปจดทะเบียนจำนองไว้เป็นประกัน

          ต่อมา โจทก์ (ซึ่งเป็นเจ้าหนี้รายอื่นตามสัญญาประนีประนอมยอมความ) ได้นำเจ้าพนักงานบังคับคดีมายึดที่ดินพร้อมสิ่งปลูกสร้างแปลงดังกล่าวออกขายทอดตลาดเพื่อนำเงินมาชำระหนี้ของโจทก์

          เมื่อผู้ร้องทราบเรื่อง จึงยื่นคำร้องต่อศาลขอรับชำระหนี้บุริมสิทธิจำนองจากเงินที่ได้จากการขายทอดตลาดทรัพย์ดังกล่าว "ก่อนเจ้าหนี้รายอื่น" แต่จำเลยที่ 4 และผู้คัดค้านได้ยื่นคัดค้าน โดยศาลชั้นต้นและศาลอุทธรณ์พิพากษายกคำร้องของผู้ร้อง (มองว่าผู้ร้องยังไม่ได้ส่งหนังสือบอกกล่าวบังคับจำนองตามกฎหมาย) คดีจึงขึ้นสู่ศาลฎีกา

            ศาลฎีกาได้พิเคราะห์สัญญากู้เงิน ข้อตกลงท้ายสัญญาจำนอง และบทบัญญัติแห่งประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง แล้ววางหลักการวินิจฉัยดังนี้:

          1. การถูกยึดทรัพย์ ถือเป็น "เหตุผิดนัดผิดสัญญา"

          ในสัญญากู้เงินระบุไว้ชัดเจนว่า หากผู้กู้ถูกเจ้าพนักงานยึดหรืออายัดทรัพย์สินใด ๆ ให้ถือเป็นเหตุผิดนัด และข้อตกลงต่อท้ายสัญญาจำนองก็ระบุว่า หากทรัพย์จำนองถูกเจ้าหนี้อื่นบังคับยึดไว้ ผู้รับจำนองมีสิทธิเรียกให้ชำระหนี้ได้ทันที ดังนั้น การที่เจ้าพนักงานบังคับคดียึดทรัพย์จำนอง จึงทำให้จำเลยที่ 4 และผู้คัดค้านกลายเป็นผู้ผิดนัดผิดสัญญาทันทีตามกฎหมาย

          2. ไม่ใช่การฟ้องบังคับจำนองทั่วไป จึง "ไม่ต้องบอกกล่าวบังคับจำนองก่อน"

          ข้อต่อสู้ที่สำคัญคือ ผู้รับจำนองไม่ได้ส่งหนังสือบอกกล่าวบังคับจำนองตาม ป.พ.พ. มาตรา 728 ศาลฎีกาชี้แจงความแตกต่างอย่างชัดเจนว่า การฟ้องบังคับจำนองทั่วไป: เป็นกรณีที่ผู้รับจำนองเป็นผู้เริ่มต้นฟ้องคดีและขอให้ศาลสั่งยึดทรัพย์ออกขายทอดตลาดเอง ซึ่งกรณีนี้กฎหมายบังคับให้ต้องส่งหนังสือบอกกล่าวแจ้งลูกหนี้ล่วงหน้าก่อน

           การขอรับชำระหนี้จำนองตาม ป.วิ.พ. มาตรา 324 (1) (ข): เป็นกรณีที่ทรัพย์จำนอง "ถูกเจ้าหนี้รายอื่นยึดไว้เรียบร้อยแล้ว" ผู้รับจำนองเพียงแค่ยื่นคำร้องเข้ามาตามสิทธิบุริมสิทธิที่กฎหมายรับรองไว้ เพื่อขอเอาเงินที่ขายทอดตลาดได้มาชำระหนี้จำนองก่อน ไม่ใช่การตั้งต้นยึดทรัพย์เอง ผู้รับจำนองจึง ไม่จำเป็นต้องบอกกล่าวบังคับจำนองล่วงหน้า

          เมื่อข้อเท็จจริงรับฟังได้ว่าจำเลยที่ 4 และผู้คัดค้านผิดนัดสัญญาแล้ว และผู้ร้องได้ยื่นคำร้องขอรับชำระหนี้ก่อนเอาทรัพย์ออกขายทอดตลาด ศาลฎีกาจึงพิพากษากลับ ให้ผู้ร้องได้รับชำระหนี้จากเงินที่ได้จากการขายทอดตลาดทรัพย์จำนอง ก่อนเจ้าหนี้รายอื่น

            คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 181/2568 วางบรรทัดฐานสำคัญสำหรับสถาบันการเงินและเจ้าหนี้ผู้รับจำนอง ว่าหากทรัพย์จำนองถูกเจ้าหนี้รายอื่นยึด เจ้าหนี้ผู้รับจำนองสามารถยื่นคำร้องตาม ป.วิ.พ. มาตรา 324 (1) (ข) เข้าไปในคดีบังคับคดีนั้นได้เลย เพื่อขอเงินจากการขายทอดตลาดก่อนเจ้าหนี้รายอื่น และไม่จำต้องเสียเวลาส่งหนังสือบอกกล่าวบังคับจำนองล่วงหน้า เพราะกรณีนี้ไม่ใช่การตั้งต้นฟ้องบังคับจำนองใหม่ แต่เป็นการใช้สิทธิแทรกเข้ามาในคดีที่ทรัพย์ถูกยึดอยู่แล้วครับ

ปรึกษากฎหมายโทร

ได้ที่ 080-9193691 , 02-0749954

หรือ แอดไลน์ @closelawyer หรือ คลิก https://line.me/R/ti/p/%40closelawyer

สาขาเชียงใหม่ โทร 080-3955536 แอดไลน์ @cly.cmi

หรือ คลิก https://lin.ee/w7Ikc1z

สาขาขอนแก่น โทร 095-9567735 แอดไลน์ @cly.kkn

หรือ คลิก https://lin.ee/vbQlVcap

www.closelawyer.co.th

ทนายใกล้ตัว ทนายใกล้ตัว Closelawyer