เขียนสัญญาจำนองว่าไม่คิดดอกเบี้ย แต่เก็บจริงร้อยละ 18 ต่อปี ดอกเบี้ยเป็นโมฆะ ให้นำไปหักเงินต้นทันที

เขียนสัญญาจำนองว่าไม่คิดดอกเบี้ย แต่เก็บจริงร้อยละ 18 ต่อปี

ดอกเบี้ยเป็นโมฆะ ให้นำไปหักเงินต้นทันที

          กลวิธีสุดคลาสสิกของเจ้าหนี้เงินกู้และผู้รับจำนองที่ต้องการคิดดอกเบี้ยเกินอัตราที่กฎหมายกำหนด คือการเขียนข้อความในสัญญาจำนองหรือสัญญากู้ยืมเงินให้ดูขาวสะอาด เช่น ระบุว่า "ไม่มีดอกเบี้ย" หรือคิดดอกเบี้ยผิดนัดไม่เกินร้อยละ 15 ต่อปี เพื่อตบตาเจ้าหน้าที่และใช้เป็นหลักฐานฟ้องร้องในชั้นศาล

          แต่ในทางปฏิบัติกลับบีบบังคับให้ลูกหนี้จ่ายดอกเบี้ยจริงในอัตราที่สูงเกินกฎหมาย โดยแบ่งยอดโอนเงินออกเป็นสองก้อนและออกใบเสร็จรับเงินให้เพียงบางส่วนเพื่ออำพรางตัวเลข ซึ่งเจ้าหนี้กลุ่มนี้มักย่ามใจว่า เมื่อมีสัญญาเป็นลายลักษณ์อักษรชัดเจน ลูกหนี้ย่อมไม่สามารถนำพยานบุคคลมาสืบหักล้างเอกสารได้ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 94 ทว่าในมิติแห่งความยุติธรรม กฎหมายได้เปิดช่องทางให้ลูกหนี้พิสูจน์ความจริงเบื้องหลังสัญญาที่ไม่ชอบด้วยกฎหมายได้อย่างเต็มที่

          ประเด็นข้อพิพาทสำคัญนี้ได้รับการวินิจฉัยชี้ขาดในคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 882/2566 เรื่องราวเกิดขึ้นเมื่อบริษัทจำเลยได้กู้ยืมเงินจากโจทก์จำนวน 13,620,000 บาท พร้อมจดทะเบียนจำนองที่ดิน 8 โฉนดเป็นประกัน โดยในหนังสือสัญญาจำนองระบุชัดเจนว่าไม่มีดอกเบี้ย และทำบันทึกข้อตกลงระบุอัตราดอกเบี้ยผิดนัดร้อยละ 15 ต่อปี แต่ในความเป็นจริง โจทก์ได้คิดดอกเบี้ยตั้งแต่วันทำสัญญาในอัตราร้อยละ 18 ต่อปี ซึ่งคิดเป็นเงินเดือนละ 204,300 บาท ก่อนจะลดหย่อนให้เหลือเดือนละ 200,000 บาท โดยโจทก์สั่งให้จำเลยแบ่งจ่ายเงินเป็นสองยอด คือยอดแรก 150,000 บาท และยอดที่สอง 50,000 บาท

          ซึ่งโจทก์จะออกใบเสร็จรับเงินให้เฉพาะยอด 150,000 บาทเท่านั้น เพื่อปกปิดไม่ให้ถูกจับได้ว่าคิดดอกเบี้ยเกินร้อยละ 15 ต่อปี ต่อมาในวันที่ 23 พฤษภาคม 2561 ทั้งสองฝ่ายจึงได้ทำบันทึกข้อตกลงใหม่กำหนดดอกเบี้ยในอัตราร้อยละ 12 ต่อปี ครั้นจำเลยผิดนัด โจทก์จึงนำคดีมาฟ้องบังคับจำนองเรียกเงินต้นเต็มจำนวน 13,620,000 บาท พร้อมดอกเบี้ย

          ศาลฎีกาวินิจฉัยประเด็นข้อกฎหมายเรื่องการรับฟังพยานหลักฐานอย่างเฉียบคมว่า แม้ตามหนังสือสัญญาจำนองและบันทึกข้อตกลงจะระบุอัตราดอกเบี้ยไม่เกินร้อยละ 15 ต่อปีตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 654 ก็ตาม แต่การที่จำเลยนำสืบพยานบุคคลและพยานวัตถุจนรับฟังได้ว่า ความจริงแล้วโจทก์แอบคิดดอกเบี้ยในอัตราร้อยละ 18 ต่อปี และใช้วิธีแบ่งรับเงินสองยอดเพื่อออกใบเสร็จอำพรางตัวเลขนั้น ถือเป็นการนำสืบให้เห็นว่าข้อตกลงเรื่องดอกเบี้ยตกเป็นโมฆะ อันส่งผลทำให้หนี้ตามสัญญาบางส่วนไม่สมบูรณ์ การนำสืบดังกล่าวจึงเข้าข้อยกเว้นเรื่องการนำสืบถึงความไม่สมบูรณ์แห่งหนี้ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 94 วรรคท้าย ศาลจึงสามารถรับฟังพยานบุคคลของจำเลยได้โดยไม่ต้องห้ามตามกฎหมาย

          เมื่อข้อเท็จจริงฟังได้ว่าโจทก์คิดดอกเบี้ยก่อนวันที่ 23 พฤษภาคม 2561 ในอัตราร้อยละ 18 ต่อปี ซึ่งเป็นการฝ่าฝืนข้อห้ามตามกฎหมาย ข้อตกลงเรื่องดอกเบี้ยในช่วงเวลาดังกล่าวจึงตกเป็นโมฆะทั้งหมด โจทก์ไม่มีสิทธิได้รับดอกเบี้ย และแม้จำเลยจะเรียกเงินดอกเบี้ยที่จ่ายไปแล้วคืนไม่ได้ แต่กฎหมายให้นำเงินดอกเบี้ยที่จำเลยชำระไปแล้วตามใบเสร็จรับเงินรวม 1,150,000 บาท ไปหักออกจากเงินต้น 13,620,000 บาทได้ทันที ทำให้คงเหลือหนี้เงินต้นที่แท้จริงเพียง 12,470,000 บาท ส่วนบันทึกข้อตกลงฉบับใหม่ที่ทำขึ้นในภายหลังซึ่งกำหนดดอกเบี้ยร้อยละ 12 ต่อปี ถือเป็นอัตราที่ชอบด้วยกฎหมาย จึงให้คำนวณดอกเบี้ยร้อยละ 12 ต่อปีจากยอดเงินต้นที่ลดลงเหลือ 12,470,000 บาทเท่านั้น และให้นำเงินที่จำเลยจ่ายในแต่ละคราวหลังจากนั้นไปหักชำระดอกเบี้ยก่อน หากเหลือจึงนำไปตัดเงินต้นต่อไป

          คำพิพากษาฎีกาฉบับนี้เป็นบทเรียนสำคัญที่ทลายเกราะกำบังของเจ้าหนี้ที่ชอบเขียนสัญญาอำพรางดอกเบี้ยโหด แม้หน้าสัญญาจะเขียนไว้อย่างสวยหรูว่าปลอดดอกเบี้ยหรือคิดดอกเบี้ยตามกฎหมาย แต่หากลูกหนี้มีพยานหลักฐานและพยานบุคคลพิสูจน์ได้ว่ามีการแอบเก็บดอกเบี้ยเกินอัตราจริง ศาลย่อมรับฟังเพื่อหักล้างความไม่สมบูรณ์ของหนี้ได้เสมอ และดอกเบี้ยโมฆะทุกบาทที่จ่ายไปจะถูกนำมาตัดเงินต้นให้ลดลงทันที

ปรึกษากฎหมายโทร

ได้ที่ 080-9193691 , 02-0749954

หรือ แอดไลน์ @closelawyer หรือ คลิก https://line.me/R/ti/p/%40closelawyer

สาขาเชียงใหม่ โทร 080-3955536 แอดไลน์ @cly.cmi

หรือ คลิก https://lin.ee/w7Ikc1z

สาขาขอนแก่น โทร 095-9567735 แอดไลน์ @cly.kkn

หรือ คลิก https://lin.ee/vbQlVcap

www.closelawyer.co.th

ทนายใกล้ตัว ทนายใกล้ตัว Closelawyer