สัญญาจำนำ หลักการส่งมอบทรัพย์และบทบาทสำคัญในการประกันหนี้

       ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 747 ได้ให้ความหมายของสัญญาจำนำไว้ว่า “อันว่าจำนำ คือสัญญาซึ่งบุคคลคนหนึ่งเรียกว่า ผู้จำนำ ส่งมอบทรัพย์สินให้แก่บุคคลอีกคนหนึ่งเรียกว่า ผู้รับจำนำ เพื่อเป็นประกันการชำระหนี้” จากบทบัญญัตินี้จะเห็นได้ว่าสัญญาจำนำเป็นสัญญาที่ต้องมีการส่งมอบทรัพย์สินจริง มิใช่เพียงการตกลงกันด้วยวาจาหรือเอกสารเท่านั้น การส่งมอบทรัพย์สินจึงเป็นเงื่อนไขสำคัญที่ทำให้สัญญาจำนำเกิดผลสมบูรณ์ หากไม่มีการส่งมอบทรัพย์สิน การจำนำจะไม่สมบูรณ์ตามกฎหมาย

สัญญาจำนำมีลักษณะเป็น “สัญญาประกันหนี้” ซึ่งหมายความว่า สัญญาจำนำจะเกิดขึ้นได้ก็ต่อเมื่อมีหนี้หลักอยู่ก่อน เช่น สัญญากู้ยืมเงิน สัญญาซื้อขายที่มีการผ่อนชำระ หรือสัญญาเช่าซื้อ เป็นต้น หากไม่มีหนี้หลัก สัญญาจำนำก็ไม่อาจเกิดขึ้นได้ เพราะจำนำเป็นเพียงเครื่องมือในการค้ำประกันหนี้ มิใช่สัญญาที่มีวัตถุประสงค์ในตัวเอง

ทรัพย์สินที่สามารถนำมาจำนำได้ตามกฎหมายต้องเป็น “สังหาริมทรัพย์” หรือทรัพย์ที่สามารถเคลื่อนย้ายได้ เช่น ทองคำ โทรศัพท์มือถือ รถจักรยานยนต์ เครื่องใช้ไฟฟ้า หรือสิ่งของมีค่าต่าง ๆ ส่วนอสังหาริมทรัพย์ เช่น ที่ดินหรืออาคาร ไม่สามารถนำมาจำนำได้ เพราะกฎหมายกำหนดให้ใช้สัญญาจำนองแทน การจำนำจึงเป็นสัญญาที่ใช้กับทรัพย์สินที่สามารถส่งมอบได้จริงในขณะทำสัญญา

นอกจากนี้ สัญญาจำนำยังมีลักษณะเป็น “สัญญาต่างตอบแทน” กล่าวคือ ผู้จำนำมีหน้าที่ส่งมอบทรัพย์สินให้แก่ผู้รับจำนำเพื่อเป็นหลักประกัน ส่วนผู้รับจำนำมีหน้าที่เก็บรักษาทรัพย์สินนั้นไว้และคืนให้เมื่อผู้จำนำได้ชำระหนี้ครบถ้วนแล้ว การจำนำจึงเป็นสัญญาที่มีความสัมพันธ์ระหว่างสิทธิและหน้าที่ของคู่สัญญาทั้งสองฝ่ายอย่างชัดเจน

ในทางเศรษฐกิจ การจำนำมีบทบาทสำคัญอย่างมาก โดยเฉพาะในสังคมไทยที่ประชาชนจำนวนมากใช้บริการโรงรับจำนำเพื่อแก้ปัญหาทางการเงินในระยะสั้น การนำทรัพย์สินไปจำนำเป็นวิธีที่สะดวกและรวดเร็วในการได้รับเงินสดโดยไม่ต้องขายทรัพย์สินนั้นออกไปจริง ๆ ซึ่งช่วยให้ผู้จำนำยังคงมีสิทธิไถ่คืนทรัพย์สินของตนได้ภายในระยะเวลาที่กำหนด การจำนำจึงเป็นเครื่องมือทางเศรษฐกิจที่ช่วยให้เกิดการหมุนเวียนของเงินทุนในระดับประชาชนทั่วไป

        ในทางกฎหมาย การจำนำยังมีลักษณะเป็น “สัญญาที่มีผลเฉพาะตัว” หมายความว่า สิทธิของผู้รับจำนำมีผลเฉพาะต่อทรัพย์สินที่รับจำนำไว้เท่านั้น ไม่สามารถขยายผลไปยังทรัพย์สินอื่นของลูกหนี้ได้ เช่น หากลูกหนี้มีหนี้หลายรายการ แต่จำนำทรัพย์สินไว้เพียงรายการเดียว เจ้าหนี้จะมีสิทธิเรียกร้องเฉพาะในทรัพย์สินที่จำนำไว้เท่านั้น

 

ปรึกษากฎหมายโทร

ได้ที่ 080-9193691 , 02-0749954

หรือ แอดไลน์ @closelawyer หรือ คลิก https://line.me/R/ti/p/%40closelawyer

สาขาเชียงใหม่ โทร 080-3955536 แอดไลน์ @cly.cmi

หรือ คลิก https://lin.ee/w7Ikc1z

สาขาขอนแก่น โทร 095-9567735 แอดไลน์ @cly.kkn

หรือ คลิก https://lin.ee/vbQlVcap

ทนายใกล้ตัว