ยื่นใบลากิจด่วน นายจ้างบอกธุระไม่สำคัญ สั่งหักเงินได้หรือ?
ยื่นใบลากิจด่วน นายจ้างบอกธุระไม่สำคัญ สั่งหักเงิน
ในทางปฏิบัติเกี่ยวกับการบริหารงานบุคคลและกฎหมายแรงงาน ประเด็นเรื่อง "การลากิจส่วนตัว" มักก่อให้เกิดข้อพิพาทระหว่างนายจ้างและลูกจ้างอยู่เสมอ โดยเฉพาะกรณีเกิดเหตุฉุกเฉินกะทันหันทางบ้านที่ทำให้ลูกจ้างจำเป็นต้องยื่นใบลาและเดินทางออกไปทันทีโดยไม่อาจรอฟังคำสั่งอนุมัติได้ นายจ้างหลายแห่งมักตั้งคำถามถึงความจำเป็นของธุระนั้นในภายหลัง และหากมองว่าธุระดังกล่าวไม่ใช่เรื่องร้ายแรง ก็มักจะไม่อนุมัติใบลา ถือว่าลูกจ้างขาดงาน พร้อมสั่งลงโทษทางวินัยและหักเงินค่าจ้าง
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 613/2529 ได้วางบรรทัดฐานสำคัญในการตีความคำว่า "เหตุจำเป็น" ตามระเบียบข้อบังคับเกี่ยวกับการลา เพื่อคุ้มครองสิทธิของลูกจ้างและกำหนดขอบเขตอำนาจบริหารของนายจ้างไว้อย่างชัดเจน
คดีนี้เกิดขึ้นเมื่อโจทก์ ซึ่งเป็นพนักงานขับรถประจำทางของจำเลย (องค์การขนส่งมวลชนกรุงเทพ) ได้รับโทรเลขจากทางบ้านแจ้งข้อความสั้น ๆ ให้ "กลับบ้านด่วน" ในวันที่ 24 เมษายน โจทก์จึงได้ยื่นใบลากิจส่วนตัวต่อผู้บังคับบัญชาตามระเบียบ พร้อมแนบโทรเลขดังกล่าวเป็นหลักฐาน แล้วหยุดงานออกเดินทางไปต่างจังหวัดทันทีตั้งแต่วันที่ 25 ถึง 28 เมษายน
เมื่อโจทก์กลับมาทำงานตามปกติ ผู้บังคับบัญชาได้สอบถามถึงสาเหตุของการหยุดงานกะทันหัน โจทก์จึงแจ้งว่าเดินทางไปดำเนินการกู้ยืมเงินให้พี่ชายเพื่อใช้เดินทางไปทำงานต่างประเทศ
เมื่อฝ่ายบริหารของนายจ้างทราบเหตุผลดังกล่าว กลับเห็นว่าการไปกู้เงินให้พี่ชายไม่ใช่เรื่องจำเป็นเร่งด่วนที่โจทก์จะหยุดงานไปก่อนได้รับอนุมัติ จึงมีคำสั่งไม่อนุมัติใบลา ถือว่าโจทก์ "ขาดงาน" พร้อมลงโทษทางวินัยด้วยการภาคทัณฑ์ ตัดค่าจ้างเป็นเงิน 348 บาท และนำเหตุขาดงานครั้งนี้ไปเป็นปัจจัยประกอบการพิจารณา "ไม่เลื่อนขั้นเงินเดือนประจำปี" ให้แก่โจทก์ โจทก์จึงนำคดีมาฟ้องต่อศาลแรงงานขอให้เพิกถอนคำสั่งลงโทษ คืนเงินค่าจ้าง และสั่งให้เลื่อนขั้นเงินเดือน
ศาลฎีกาแผนกคดีแรงงานได้พิจารณาข้อบังคับว่าด้วยการลาของจำเลย แล้ววางหลักการวินิจฉัยทางกฎหมายไว้อย่างลึกซึ้งดังนี้
- ศาลฎีกาชี้ว่า คำว่าเหตุจำเป็นที่ไม่อาจเสนอใบลาหรือไม่อาจรอรับฟังคำสั่งอนุมัติได้นั้น หมายถึง เหตุที่ทำให้ลูกจ้างไม่สามารถยื่นใบลาล่วงหน้า หรือยื่นไว้แล้วแต่ไม่สามารถรอฟังคำสั่งอนุมัติได้ในขณะนั้น มิได้หมายถึงความสำคัญหรือความจำเป็นของตัวธุรกิจการงานที่ลูกจ้างต้องไปกระทำ เพราะในขณะที่ลูกจ้างได้รับโทรเลขด่วน ลูกจ้างย่อมไม่ทราบรายละเอียดลึกซึ้งล่วงหน้าว่าธุระนั้นมีความเร่งด่วนมากน้อยเพียงใด การยื่นใบลาพร้อมแนบโทรเลขถือเป็นการปฏิบัติตามระเบียบข้อบังคับเรื่องเหตุจำเป็นอย่างถูกต้องแล้ว
- การที่มารู้ในภายหลังว่าโจทก์เดินทางไปกู้เงินให้พี่ชาย เป็นเรื่องที่เพิ่งทราบหลังจากการหยุดงานไปแล้ว จำเลยจะนำเหตุนี้มาใช้เป็นข้ออ้างในการไม่อนุมัติใบลาและถือว่าโจทก์ขาดงานไม่ได้ การที่จำเลยสั่งภาคทัณฑ์และตัดค่าจ้างโจทก์จึงเป็นการกระทำที่ไม่ชอบด้วยกฎหมาย ศาลจึงสั่งเพิกถอนคำสั่งลงโทษ และให้จำเลยคืนเงินค่าจ้าง 348 บาท พร้อมดอกเบี้ยร้อยละ 7.5 ต่อปีนับแต่วันฟ้อง
- เมื่อเหตุการหยุดงานดังกล่าวไม่ถือเป็นความผิดของโจทก์ การที่จำเลยนำเหตุนี้ไปประกอบการพิจารณาจนเป็นโทษแก่โจทก์โดยไม่เลื่อนขั้นเงินเดือนให้ ย่อมเป็นการกระทำที่ไม่ชอบเช่นกัน ศาลฎีกาจึงพิพากษาให้จำเลยนำปัจจัยและเกณฑ์อื่น ๆ มาพิจารณาการเลื่อนขั้นเงินเดือนประจำปีของโจทก์ใหม่อีกครั้ง โดยห้ามนำเหตุการณ์ลากิจครั้งนี้มาเป็นโทษแก่โจทก์เด็ดขาด
คำพิพากษาศาลฎีกาฉบับนี้ให้แนวทางปฏิบัติสำคัญแก่ทั้งฝ่ายนายจ้างและลูกจ้างดังนี้
- สิทธิของลูกจ้าง: เมื่อเกิดเหตุฉุกเฉินทางบ้าน เช่น ได้รับโทรเลข หนังสือด่วน หรือข่าวสารกะทันหัน ลูกจ้างมีสิทธิยื่นใบลากิจพร้อมแนบหลักฐานเท่าที่มี แล้วหยุดงานได้ทันทีโดยไม่ต้องรอฟังผลอนุมัติ
- ขอบเขตการใช้อำนาจนายจ้าง: นายจ้างไม่มีสิทธิใช้ดุลพินิจส่วนตัวตัดสินความสำคัญของธุระส่วนตัวที่ลูกจ้างเพิ่งทราบรายละเอียดในภายหลัง เพื่อปฏิเสธใบลาฉุกเฉินและกลั่นแกล้งลงโทษลูกจ้างฐานขาดงานได้ครับ
ปรึกษากฎหมายโทร
ได้ที่ 080-9193691 , 02-0749954
หรือ แอดไลน์ @closelawyer หรือ คลิก https://line.me/R/ti/p/%40closelawyer
สาขาเชียงใหม่ โทร 080-3955536 แอดไลน์ @cly.cmi
หรือ คลิก https://lin.ee/w7Ikc1z
สาขาขอนแก่น โทร 095-9567735 แอดไลน์ @cly.kkn
หรือ คลิก https://lin.ee/vbQlVcap
www.closelawyer.co.th
ทนายใกล้ตัว ทนายใกล้ตัว Closelawyer
