ความสัมพันธ์ ในสัญญาจ้างแรงงานและจ้างทำของ

ความสัมพันธ์ ในสัญญาจ้างแรงงานและจ้างทำของ

          สัญญาจ้างแรงงานและสัญญาจ้างทำของ นอกจากจะแตกต่างกันที่ลักษณะของงานแล้ว อีกจุดที่สำคัญมากคือ “ความสัมพันธ์ของคู่สัญญา” ซึ่งเป็นตัวชี้ชัดในหลายกรณีว่าเป็นสัญญาประเภทใด

          ในสัญญาจ้างแรงงาน คู่สัญญาจะประกอบด้วย “นายจ้าง” และ “ลูกจ้าง” ความสัมพันธ์ของทั้งสองฝ่ายมีลักษณะเป็นลำดับชั้นอย่างชัดเจน กล่าวคือ นายจ้างอยู่ในฐานะผู้บังคับบัญชา ส่วนลูกจ้างอยู่ในฐานะผู้ปฏิบัติตามคำสั่ง นายจ้างสามารถกำหนดเวลา ทำงาน กำหนดหน้าที่ รวมถึงควบคุมวิธีการทำงานได้อย่างใกล้ชิด เช่น กำหนดเวลาเข้างาน เลิกงาน หรือวิธีการทำงานในรายละเอียด

          ลักษณะสำคัญของความสัมพันธ์แบบนี้คือ “การควบคุม” และ “การสั่งการ” ซึ่งทำให้ลูกจ้างมีความเป็นอิสระค่อนข้างน้อย ต้องทำงานภายใต้กรอบที่นายจ้างกำหนดไว้

          ในทางตรงกันข้าม สัญญาจ้างทำของ คู่สัญญาจะเป็น “ผู้ว่าจ้าง” และ “ผู้รับจ้าง” ซึ่งมีความสัมพันธ์ที่ค่อนข้างเท่าเทียมกันมากกว่า ผู้ว่าจ้างไม่มีอำนาจควบคุมรายละเอียดของการทำงานเหมือนนายจ้าง แต่จะสนใจเพียงว่า ผลงานที่ได้เป็นไปตามที่ตกลงหรือไม่

          ผู้รับจ้างจึงมีความเป็นอิสระในการทำงานสูง สามารถเลือกวิธีการ ขั้นตอน หรือจัดการเวลาการทำงานของตนเองได้ เช่น จะทำงานเมื่อไร ใช้วิธีใด หรือจ้างคนอื่นมาช่วย ก็สามารถทำได้ตราบเท่าที่ไม่ขัดต่อสัญญา และสามารถส่งมอบงานได้ตามกำหนด

          ดังนั้น จุดแตกต่างสำคัญของความสัมพันธ์ในสัญญาทั้งสองประเภทคือ ระดับของ “อำนาจควบคุม” หากฝ่ายหนึ่งมีอำนาจสั่งการอีกฝ่ายอย่างชัดเจน จะมีลักษณะเป็นจ้างแรงงาน แต่หากทั้งสองฝ่ายมีความเป็นอิสระต่อกัน และเน้นเพียงผลของงาน จะเป็นจ้างทำของ

การเข้าใจความสัมพันธ์ของคู่สัญญาในลักษณะนี้ จะช่วยให้สามารถแยกประเภทของสัญญาได้อย่างถูกต้อง และนำไปใช้วิเคราะห์ปัญหาทางกฎหมายได้แม่นยำยิ่งขึ้น

คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 4532/2549

          ว. จ้างโจทก์ทำงานเป็นลูกจ้างในหน่วยวิคตอรี่ของบริษัท อ. แม้ต่อมา ว. จะถึงแก่ความตาย แต่หน่วยวิคตอรี่ก็ยังคงสามารถดำรงอยู่และบริการลูกค้าของบริษัท อ. ต่อไปได้โดยมิได้ยุบไปในทันทีที่ ว. ถึงแก่ความตาย สัญญาจ้างแรงงานระหว่างโจทก์กับ ว. จึงหามีสาระสำคัญอยู่ที่ตัว ว. ผู้เป็นนายจ้างไม่ แม้ ว. จะถึงแก่ความตาย สัญญาจ้างแรงงานดังกล่าวก็ไม่ระงับสิ้นไป สัญญาจ้างแรงงานระหว่างโจทก์กับ ว. ระบุว่า "ข้าพเจ้า (นาย ว.) ในฐานะนายจ้างยินดีจ่ายเงินสะสมในบัญชีของข้าพเจ้า บัญชีฝากประจำธนาคารกรุงศรีอยุธยา สาขาสุรวงศ์ บัญชีเลขที่ 125 - 2 - 10103 - 8 ให้แก่ ส. (โจทก์) ในฐานะลูกจ้างครึ่งหนึ่ง เมื่อข้าพเจ้ามีความประสงค์ยุบหน่วยวิคตอรี่และหรือเมื่อข้าพเจ้าถึงแก่กรรม ขอมอบให้ ส. (โจทก์) มีสิทธิยุบหน่วยวิคตอรี่ตามที่เห็นสมควร" ดังนั้น สิทธิของโจทก์ที่จะพึงได้รับเงินสะสมจากบัญชีเงินฝากดังกล่าวของ ว. ครึ่งหนึ่งก็ต่อเมื่อมีการยุบหน่วยวิคตอรี่แล้ว เมื่อโจทก์ฟ้องทายาทโดยธรรมของ ว. ให้แบ่งเงินฝากของ ว. ก่อนที่จะมีการยุบหน่วยวิคตอรี่ ขณะที่โจทก์ฟ้องคดีนี้โจทก์จึงยังไม่ถูกโต้แย้งสิทธิที่จะเรียกร้องเงินดังกล่าว ตาม ป.วิ.พ. มาตรา 55 ประกอบ พ.ร.บ.จัดตั้งศาลแรงงานและวิธีพิจารณาคดีแรงงาน พ.ศ.2522 มาตรา 31 โจทก์ไม่มีอำนาจฟ้อง

คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1273/2541

          โจทก์มีหนังสือถึงอธิบดีกรมศิลปากร ขอซ่อมเปียโน พิพาทแจ้งว่าโจทก์มีความสามารถที่จะซ่อมเปียโน ให้อยู่ในสภาพที่ใช้งานได้ มิได้มีการระบุขอซ่อมเพื่อรักษาสภาพของเก่าตามสัญญาว่าจ้างฉบับพิพาท โจทก์ก็ระบุให้ซ่อมโดยอนุรักษ์ของเก่าเท่าที่ทำได้โดยไม่มีรายละเอียดว่าส่วนใดห้ามเปลี่ยนส่วนใดให้เปลี่ยนได้การตกลงว่าจ้างซ่อมเปียโน เก่าเพื่อให้ใช้ได้โดยสมบูรณ์และให้รักษาของเก่าด้วยเช่นนี้จึงเป็นเรื่องยาก โดยเฉพาะเปียโน อายุมากกว่า 180 ปี หมดสภาพการใช้งานโดยสิ้นเชิงแล้ว เมื่อการกำหนดรายละเอียดในการซ่อม ไม่ปรากฎในสัญญาจ้างโดยชัดแจ้ง จึงต้องอยู่ในดุลพินิจของ ช่างผู้ชำนาญจะพิจารณา หากรักษาของเก่ามากเปียโน ก็ใช้งาน ไม่ได้ หากจะให้ใช้งานได้สภาพของเก่าจะหมดลง การที่จำเลย ให้ช่างเปลี่ยนชุดแป้นลิ่มนิ้วทั้งสองด้าน ทั้งที่ชุดแป้นลิ่มนิ้วด้านหนึ่งยังพอใช้ได้แต่หากใช้แป้นลิ่มนิ้วเก่า เปียโน จะได้เสียง ไม่สมบูรณ์ตามสัญญาจ้าง จึงถือเป็นความจำเป็นอันมิอาจก้าวล่วงได้ นอกจากนี้ตามสัญญาว่าจ้างตกลงค่าจ้างแน่นอน ทั้งตามข้อสัญญามิได้มีข้อกำหนดว่าชิ้นส่วนที่ชำรุดดังกล่าวจะต้องส่งคืนโจทก์ การซ่อมแซมของจำเลยจึงถือได้ว่าเป็นไปตามข้อตกลงในสัญญาจ้างแล้ว และเมื่อการบอกเลิกสัญญาของโจทก์เป็นไปโดยมิชอบ โจทก์จึงต้องชำระค่าจ้างที่ค้างแก่จำเลย

ปรึกษากฎหมายโทร

ได้ที่ 080-9193691 , 02-0749954

หรือ แอดไลน์ @closelawyer หรือ คลิก https://line.me/R/ti/p/%40closelawyer

สาขาเชียงใหม่ โทร 080-3955536 แอดไลน์ @cly.cmi

หรือ คลิก https://lin.ee/w7Ikc1z

สาขาขอนแก่น โทร 095-9567735 แอดไลน์ @cly.kkn

หรือ คลิก https://lin.ee/vbQlVcap

www.closelawyer.co.th

ทนายใกล้ตัว