บ้านติดจำนองถูกเจ้าหนี้อื่นยึดขายทอดตลาด แบงก์ขอรับเงินก่อนได้ทันที ไม่ต้องรอส่งหนังสือเตือน

บ้านติดจำนองถูกเจ้าหนี้อื่นยึดขายทอดตลาด แบงก์ขอรับเงินก่อนได้ทันที ไม่ต้องรอส่งหนังสือเตือน

          ในกระบวนการบังคับคดีแพ่ง เมื่อลูกหนี้มีหนี้สินหลายทางจนถูกเจ้าหนี้ตามคำพิพากษา (ซึ่งไม่ใช่ผู้รับจำนอง) นำเจ้าพนักงานบังคับคดียึดบ้านหรือที่ดินที่ติดจำนองไว้กับธนาคารออกขายทอดตลาด ธนาคารในฐานะผู้รับจำนองย่อมต้องเข้ามาปกป้องสิทธิของตน แต่ในทางปฏิบัติ มักเกิดประเด็นข้อต่อสู้จากลูกหนี้ว่า "ธนาคารยังไม่เคยส่งหนังสือบอกกล่าวบังคับจำนองตาม ป.พ.พ. มาตรา 728 จึงยังไม่มีสิทธิขอรับเงินจากการขายทอดตลาดก่อนเจ้าหนี้รายอื่น" ข้อต่อสู้นี้ทำให้ศาลชั้นต้นและศาลอุทธรณ์ในบางคดีเคยมีคำสั่งยกคำร้องของธนาคารมาแล้ว

          อย่างไรก็ดี คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 181/2568 ได้วินิจฉัยวางหลักการทำงานของกระบวนการบังคับคดีไว้อย่างชัดแจ้ง เพื่อมิให้สิทธิของผู้รับจำนองต้องเสียหาย

          คดีนี้จำเลยที่ 4 และผู้คัดค้านได้กู้ยืมเงินและนำที่ดินพร้อมสิ่งปลูกสร้างไปจดทะเบียนจำนองไว้กับผู้ร้อง (สถาบันการเงิน) ในวงเงิน 10.3 ล้านบาท ต่อมาจำเลยที่ 4 ถูกโจทก์ซึ่งเป็นเจ้าหนี้ตามคำพิพากษาในคดีอื่นนำเจ้าพนักงานบังคับคดียึดที่ดินแปลงที่ติดจำนองนี้ออกขายทอดตลาดชำระหนี้ ผู้ร้องจึงยื่นคำร้องต่อศาลขอรับชำระหนี้บุริมสิทธิจำนองจากเงินที่ได้จากการขายทอดตลาดก่อนเจ้าหนี้รายอื่น แต่ฝ่ายลูกหนี้ได้ยื่นคัดค้านและศาลล่างทั้งสองสั่งยกคำร้องของผู้ร้อง

          ศาลฎีกาได้นำข้อสัญญาและบทบัญญัติแห่งกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งมาวินิจฉัย โดยแยกเป็นประเด็นสำคัญ ดังนี้

          1.ในสัญญากู้ยืมเงินและสัญญาต่อท้ายจำนองมีข้อตกลงชัดเจนว่า หากผู้กู้ถูกเจ้าพนักงานยึดทรัพย์ หรือทรัพย์จำนองถูกเจ้าหนี้อื่นบังคับยึดไว้ ให้ถือเป็นเหตุผิดนัดผิดสัญญาทันที และผู้รับจำนองมีสิทธิเรียกให้ชำระหนี้ได้ เมื่อที่ดินถูกเจ้าพนักงานบังคับคดียึดไว้ตามหมายศาล จึงถือว่าลูกหนี้ผิดนัดแล้ว ผู้ร้องจึงมีสิทธิเรียกให้ชำระหนี้จำนองได้ทันที

          2.ศาลฎีกาวางบรรทัดฐานว่า การที่ผู้รับจำนองยื่นคำร้องขอให้นำเงินที่ได้จากการขายทอดตลาดมาชำระหนี้จำนองก่อนเจ้าหนี้อื่น เป็นการใช้สิทธิตาม ป.วิ.พ. มาตรา 324 (1) (ข) ซึ่งเป็นสิทธิที่กฎหมายวิธีสบัญญัติรับรองไว้ต่างหากในชั้นบังคับคดี เพราะทรัพย์สินดังกล่าวถูกเจ้าหนี้อื่นยึดไว้เรียบร้อยแล้ว

          3.ไม่ต้องบอกกล่าวบังคับจำนองตาม ป.พ.พ. มาตรา 728 การบอกกล่าวบังคับจำนองตาม ป.พ.พ. มาตรา 728 เป็นเงื่อนไขในกรณีที่ผู้รับจำนองจะเป็นผู้ฟ้องร้องต่อศาลเพื่อขอยึดทรัพย์จำนองออกขายทอดตลาดด้วยตนเอง แต่กรณีนี้ผู้ร้องมิได้เป็นผู้ขอให้ยึดทรัพย์ จึง ไม่มีหน้าที่ต้องส่งหนังสือบอกกล่าวบังคับจำนองก่อน

ศาลฎีกาจึงพิพากษากลับ ให้ผู้ร้องได้รับชำระหนี้จากเงินที่ได้จากการขายทอดตลาดที่ดินพร้อมสิ่งปลูกสร้างแปลงดังกล่าว ก่อนเจ้าหนี้รายอื่น

          คำพิพากษาฎีกาฉบับนี้เป็นแนวทางสำคัญในการดำเนินคดีชั้นบังคับคดี โดยยืนยันว่าสิทธิของ "เจ้าหนี้บุริมสิทธิจำนอง" ย่อมได้รับการคุ้มครองเหนือเงินที่ขายทอดตลาดเสมอ เมื่อทรัพย์ถูกยึดและมีข้อสัญญาถือเป็นเหตุผิดนัด เจ้าหนี้จำนองสามารถยื่นคำร้องขอรับชำระหนี้ก่อนได้ทันทีโดยไม่ต้องเสียเวลาส่งหนังสือบอกกล่าวตามขั้นตอนฟ้องคดีทั่วไป

ปรึกษากฎหมายโทร

ได้ที่ 080-9193691 , 02-0749954

หรือ แอดไลน์ @closelawyer หรือ คลิก https://line.me/R/ti/p/%40closelawyer

สาขาเชียงใหม่ โทร 080-3955536 แอดไลน์ @cly.cmi

หรือ คลิก https://lin.ee/w7Ikc1z

สาขาขอนแก่น โทร 095-9567735 แอดไลน์ @cly.kkn

หรือ คลิก https://lin.ee/vbQlVcap

www.closelawyer.co.th

ทนายใกล้ตัว ทนายใกล้ตัว Closelawyer