ค้ำประกันเงินกู้สหกรณ์ เซ็นยินยอมไว้ สหกรณ์หักเงินเดือนได้ทันที ไม่ต้องเตือนล่วงหน้า

ค้ำประกันเงินกู้สหกรณ์ เซ็นยินยอมไว้ สหกรณ์หักเงินเดือนได้ทันที ไม่ต้องเตือนล่วงหน้า

                ข้าราชการและสมาชิกสหกรณ์ออมทรัพย์จำนวนมากมักคุ้นเคยกับการค้ำประกันเงินกู้ให้เพื่อนร่วมงาน และมักเข้าใจว่าตนเองได้รับความคุ้มครองตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ที่มีการแก้ไขใหม่ ซึ่งห้ามมิให้ผู้ค้ำประกันรับผิดอย่างลูกหนี้ร่วม และกำหนดให้เจ้าหนี้ต้องส่งหนังสือบอกกล่าวแจ้งเตือนผู้ค้ำประกันล่วงหน้าภายใน 60 วันนับแต่วันที่ลูกหนี้ผิดนัด มิฉะนั้นจะไม่สามารถบังคับเอาแก่ผู้ค้ำประกันได้

          แต่ในทางปฏิบัติของระบบสหกรณ์นั้น มีกฎหมายเฉพาะและเงื่อนไขตามสัญญาเดิมที่ตัดสิทธิข้อต่อสู้เหล่านี้อย่างสิ้นเชิง โดยเฉพาะสัญญาค้ำประกันที่ทำขึ้นก่อนการแก้ไขกฎหมายแพ่งปี 2558 และมีการลงนามในหนังสือยินยอมให้หักเงินได้ตามกฎหมายว่าด้วยสหกรณ์เอาไว้

          ประเด็นข้อพิพาทสำคัญนี้ได้รับการวินิจฉัยชี้ขาดในคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1678/2569 เรื่องราวเริ่มต้นจากโจทก์ทั้งสองซึ่งเป็นข้าราชการครูและเป็นสมาชิกสหกรณ์ ได้ทำสัญญาค้ำประกันเงินกู้ของเพื่อนสมาชิกร่วมกันเป็นเงิน 2,100,000 บาท เมื่อวันที่ 13 มกราคม 2556 โดยในสัญญาค้ำประกันมีข้อตกลงชัดเจนว่า ผู้ค้ำประกันยอมรับผิดอย่างลูกหนี้ร่วม ยอมสละสิทธิที่จะเกี่ยงให้ผู้กู้ชำระหนี้ก่อน

          ซึ่งในวันเดียวกันนั้น โจทก์ทั้งสองยังได้ลงลายมือชื่อใน "หนังสือยินยอมหักเงินได้" ตามมาตรา 42/1 แห่งพระราชบัญญัติสหกรณ์ พ.ศ. 2542 ซึ่งแก้ไขเพิ่มเติมโดยพระราชบัญญัติสหกรณ์ (ฉบับที่ 2) พ.ศ. 2553 ยินยอมให้ต้นสังกัดหักเงินเดือนหรือเงินอื่นใดส่งให้แก่สหกรณ์เพื่อชำระหนี้ได้ทันที

          ต่อมาเมื่อผู้กู้ผิดนัดชำระหนี้ สหกรณ์จำเลยจึงได้มีหนังสือแจ้งไปยังต้นสังกัดของโจทก์ทั้งสองให้ดำเนินการหักเงินเดือนของผู้ค้ำประกันทั้งสองส่งให้แก่สหกรณ์ตั้งแต่ปี 2560 ถึงปี 2564 รวมเป็นเงินกว่าหนึ่งแสนบาท โดยที่สหกรณ์มิได้มีหนังสือบอกกล่าวแจ้งการผิดนัดไปยังโจทก์ทั้งสองก่อน โจทก์ทั้งสองจึงยื่นฟ้องเรียกเงินคืน โดยอ้างว่าการหักเงินดังกล่าวไม่ชอบด้วยประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 686 (ฉบับแก้ไขใหม่) เงินที่สหกรณ์หักไปจึงเป็นลาภมิควรได้

          ศาลฎีกาได้นำข้อเท็จจริงและกฎหมายที่เกี่ยวข้องมาพิจารณาวินิจฉัยอย่างลึกซึ้ง โดยแยกประเด็นออกเป็นสองส่วน ส่วนแรกคือความสมบูรณ์ของสัญญาค้ำประกัน ศาลเห็นว่าสัญญาค้ำประกันและข้อตกลงยอมรับผิดอย่างลูกหนี้ร่วมและการสละสิทธิเกี่ยงนั้น ทำขึ้นตั้งแต่วันที่ 13 มกราคม 2556 ซึ่งเป็นเวลาก่อนที่พระราชบัญญัติแก้ไขเพิ่มเติมประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ (ฉบับที่ 20) พ.ศ. 2557 จะมีผลใช้บังคับในวันที่ 11 กุมภาพันธ์ 2558 ข้อตกลงดังกล่าวจึงไม่ขัดต่อกฎหมาย ไม่ขัดต่อความสงบเรียบร้อยหรือศีลธรรมอันดีของประชาชน และมีผลใช้บังคับผูกพันคู่สัญญาได้โดยสมบูรณ์ โจทก์ทั้งสองจึงไม่อาจอ้างสิทธิเกี่ยงตามกฎหมายแพ่งขึ้นมาต่อสู้เพื่อปฏิเสธความรับผิดได้

          ส่วนประเด็นที่สองเรื่องการหักเงินเดือนโดยไม่มีหนังสือบอกกล่าวนั้น ศาลฎีกาวินิจฉัยวางหลักว่า บทบัญญัติมาตรา 42/1 วรรคหนึ่ง แห่งพระราชบัญญัติสหกรณ์ พ.ศ. 2542 (แก้ไขเพิ่มเติม พ.ศ. 2553) ซึ่งกำหนดให้ต้นสังกัดหักเงินเดือนหรือเงินอื่นใดของสมาชิกส่งให้แก่สหกรณ์ตามที่ได้รับแจ้งได้ทันทีนั้น ถือเป็น "กฎหมายเฉพาะ" ที่ตราขึ้นเพื่อคุ้มครองและอำนวยความสะดวกให้แก่การดำเนินกิจการของสหกรณ์โดยเฉพาะ จึงไม่อยู่ภายใต้บังคับของประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 686 (ฉบับแก้ไขใหม่) ที่บังคับให้ต้องส่งหนังสือบอกกล่าวผู้ค้ำประกันก่อน

          เมื่อผู้กู้เริ่มผิดนัดชำระหนี้ ย่อมถือว่าโจทก์ทั้งสองมีหนี้หรือภาระผูกพันตามสัญญาค้ำประกันเกิดขึ้นแล้ว และเนื่องจากกฎหมายสหกรณ์มิได้บัญญัติเงื่อนไขว่าสหกรณ์จะต้องทำหนังสือบอกกล่าวไปยังผู้ค้ำประกันก่อนแต่อย่างใด สหกรณ์จึงมีสิทธิตามหนังสือยินยอมหักเงินได้แจ้งให้ต้นสังกัดหักเงินเดือนของโจทก์ทั้งสองได้ทันที การหักเงินดังกล่าวจึงเป็นการกระทำที่มีมูลอันจะอ้างกฎหมายได้ ไม่เป็นลาภมิควรได้ โจทก์ทั้งสองไม่มีสิทธิฟ้องเรียกเงินคืน ศาลฎีกาจึงพิพากษายืนให้ยกฟ้อง

          คำพิพากษาฎีกาฉบับนี้เป็นอุทาหรณ์และบทเรียนข้อกฎหมายที่สำคัญยิ่งสำหรับข้าราชการ รัฐวิสาหกิจ และสมาชิกสหกรณ์ทุกคน การลงลายมือชื่อในสัญญาค้ำประกันพร้อมกับหนังสือยินยอมหักเงินเดือนของสหกรณ์ไว้แต่เดิมนั้น มีผลผูกพันอย่างยิ่งตามกฎหมายเฉพาะของสหกรณ์ เมื่อลูกหนี้ตัวจริงเบี้ยวหนี้ สหกรณ์สามารถสั่งต้นสังกัดตัดเงินเดือนคนค้ำประกันได้โดยตรงโดยไม่จำต้องส่งจดหมายเตือนล่วงหน้า และไม่อาจยกข้อต่อสู้ตามกฎหมายค้ำประกันทั่วไปมาปฏิเสธความรับผิดได้เลย

ปรึกษากฎหมายโทร

ได้ที่ 080-9193691 , 02-0749954

หรือ แอดไลน์ @closelawyer หรือ คลิก https://line.me/R/ti/p/%40closelawyer

สาขาเชียงใหม่ โทร 080-3955536 แอดไลน์ @cly.cmi

หรือ คลิก https://lin.ee/w7Ikc1z

สาขาขอนแก่น โทร 095-9567735 แอดไลน์ @cly.kkn

หรือ คลิก https://lin.ee/vbQlVcap

www.closelawyer.co.th

ทนายใกล้ตัว ทนายใกล้ตัว Closelawyer