กรรมการแอบตั้งบริษัทใหม่มาแย่งลูกค้าบริษัทเดิม ศาลสั่งเลิกบริษัทใหม่ได้ไหม และใครต้องรับผิดบ้าง ?

ในวงการธุรกิจ เมื่อเกิดความขัดแย้งระหว่างผู้ร่วมทุนหรือผู้ถือหุ้น บ่อยครั้งที่กรรมการหรือผู้บริหารฝ่ายหนึ่งเลือกที่จะไปตั้งบริษัทใหม่เพื่อประกอบธุรกิจชนิดเดียวกันและแย่งฐานลูกค้าจากบริษัทเดิม อย่างไรก็ตาม ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1168 ได้วางหลักเกณฑ์ห้ามมิให้กรรมการประกอบกิจการอันมีสภาพอย่างเดียวกันและเป็นการแข่งขันกับบริษัท เว้นแต่จะได้รับความยินยอมจากที่ประชุมใหญ่ผู้ถือหุ้น

คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2359/2567 (แผนกคดีพาณิชย์และเศรษฐกิจ) ได้วางบรรทัดฐานสำคัญเกี่ยวกับ ความรับผิดของกรรมการ บริษัทใหม่ และผู้เกี่ยวข้อง ในกรณีการเปิดบริษัทแข่งขันทางการค้า รวมถึงขอบเขตอำนาจฟ้องและสิทธิการเรียกค่าเสียหายไว้อย่างชัดเจน

สรุปพฤติการณ์แห่งคดี

บริษัท ก. (สัญชาติญี่ปุ่น) โดยจำเลยที่ 1 ร่วมทุนกับบริษัท ส. (สัญชาติไทย) จัดตั้งบริษัทโจทก์เพื่อผลิตและจำหน่ายชิ้นส่วนโครงเบาะรถยนต์ โดยมีจำเลยที่ 1 เป็นกรรมการของบริษัทโจทก์ ต่อมาเมื่อเกิดความขัดแย้งและบริษัท ก. ได้มีหนังสือบอกเลิกสัญญากิจการร่วมค้า จำเลยที่ 1 ได้ร่วมกับจำเลยที่ 2 (พนักงานของบริษัท ก.) และบุคคลอื่น ร่วมกันจัดตั้งบริษัทจำเลยที่ 3 ขึ้นมา โดยบริษัท ก. ถือหุ้นใหญ่ร้อยละ 99.9

บริษัทจำเลยที่ 3 ถูกจัดตั้งขึ้นเพื่อประกอบธุรกิจผลิตชิ้นส่วนโครงเบาะรถยนต์เช่นเดียวกับบริษัทโจทก์ และต่อมาได้แย่งลูกค้ารายใหญ่ (บริษัท ท.) ไปจากบริษัทโจทก์ ทำให้ลูกค้ายกเลิกการสั่งซื้อจากบริษัทโจทก์และเปลี่ยนไปสั่งซื้อจากจำเลยที่ 3 แทน

ต่อมาจำเลยที่ 1 ได้ยื่นหนังสือลาออกจากการเป็นกรรมการของบริษัทโจทก์ บริษัทโจทก์จึงนำคดีมาฟ้องขอให้บังคับจำเลยทั้งสามร่วมกันชดใช้ค่าเสียหาย 50 ล้านบาท และขอให้ศาลสั่งเลิกบริษัทจำเลยที่ 3 หรือสั่งให้ยกเลิกวัตถุประสงค์การค้าที่แข่งขันกัน

ประเด็นข้อกฎหมายและคำวินิจฉัยของศาลฎีกา

ประเด็นอำนาจฟ้องและการใช้สิทธิโดยไม่สุจริต

ศาลอุทธรณ์ภาค 1 เคยยกฟ้องโดยอ้างว่าสัญญากิจการร่วมค้าเลิกกันแล้ว โจทก์จึงไม่มีอำนาจฟ้องเนื่องจากเป็นการใช้สิทธิโดยไม่สุจริต ศาลฎีกาวินิจฉัยว่า ไม่ชอบ เพราะคดีนี้โจทก์ฟ้องบนฐานความรับผิดทางละเมิด (มาตรา 420) และการผิดหน้าที่ของกรรมการ (มาตรา 1168) มิใช่การฟ้องตามสัญญากิจการร่วมค้า การนำข้อเท็จจริงเรื่องการบอกเลิกสัญญามาวินิจฉัยว่าโจทก์ไม่มีอำนาจฟ้องจึงเป็นการวินิจฉัยนอกประเด็น

ความรับผิดของจำเลยที่ 1 (กรรมการบริษัทเดิม)

จำเลยที่ 1 อ้างว่าบริษัทจำเลยที่ 3 เริ่มดำเนินกิจการจริงและมีรายได้ในเดือนพฤษภาคม 2561 ซึ่งเป็นช่วงหลังจากตนลาออกจากการเป็นกรรมการของโจทก์แล้ว (ลาออก เม.ย. 2561) ศาลฎีกาวินิจฉัยว่า การจัดตั้งบริษัทจำเลยที่ 3 เกิดขึ้นตั้งแต่เดือนธันวาคม 2560 ซึ่งอยู่ในช่วงที่จำเลยที่ 1 ยังคงมีสถานะเป็นกรรมการของโจทก์ การเตรียมการ ผลิต และติดต่อลูกค้าต้องใช้เวลา ดังนั้น ถือว่าจำเลยที่ 1 เข้าไปเป็นกรรมการของจำเลยที่ 3 ในขณะที่ยังเป็นกรรมการของโจทก์ การกระทำดังกล่าวเป็นการฝ่าฝืนมาตรา 1168 และเป็นละเมิดตามมาตรา 420

ความรับผิดของจำเลยที่ 2

แม้จำเลยที่ 2 จะไม่ได้มีสถานะเป็นกรรมการของบริษัทโจทก์ (เนื่องจากปฏิเสธไม่รับตำแหน่งและยังไม่ได้จดทะเบียน) แต่การที่จำเลยที่ 2 ซึ่งเป็นพนักงานของบริษัท ก. เข้าร่วมเป็นผู้เริ่มก่อการและเป็นกรรมการควบคุมบริษัทจำเลยที่ 3 โดยรู้อยู่แล้วว่าจัดตั้งขึ้นเพื่อแข่งขันทางการค้ากับโจทก์ ถือเป็นการ ร่วมกันกระทำละเมิดในลักษณะแบ่งหน้าที่กันทำ กับจำเลยที่ 1 และที่ 3 จำเลยที่ 2 จึงต้องร่วมรับผิดด้วย

ความรับผิดของจำเลยที่ 3 (บริษัทใหม่)

การที่จำเลยที่ 3 จัดตั้งขึ้นและผลิตสินค้าประเภทเดียวกัน ส่งขายให้ลูกค้ารายเดิมของโจทก์ จนทำให้ลูกค้ายกเลิกการสั่งจ้างโจทก์ ถือเป็นการร่วมกับจำเลยที่ 1 เพื่อบรรลุผลในการประกอบกิจการแข่งขันอันเป็นละเมิดต่อโจทก์ จำเลยที่ 3 จึงต้องร่วมรับผิดชดใช้ค่าเสียหาย

การกำหนดค่าเสียหายและคำขอสั่งเลิกบริษัท

ศาลฎีกาวินิจฉัยว่า ความรับผิดกรณีกรรมการฝ่าฝืนมาตรา 1168 และทำละเมิดตามมาตรา 438 มีวัตถุประสงค์เพื่อเรียกร้องค่าสินไหมทดแทนเท่านั้น ศาลไม่อาจบังคับให้จำเลยที่ 3 จดทะเบียนเลิกบริษัท หรือจดทะเบียนยกเลิกวัตถุประสงค์ทางการค้าตามคำขอของโจทก์ได้ครับ

ปรึกษากฎหมายโทร

ได้ที่ 080-9193691 , 02-0749954

หรือ แอดไลน์ @closelawyer หรือ คลิก https://line.me/R/ti/p/%40closelawyer

สาขาเชียงใหม่ โทร 080-3955536 แอดไลน์ @cly.cmi

หรือ คลิก https://lin.ee/w7Ikc1z

สาขาขอนแก่น โทร 095-9567735 แอดไลน์ @cly.kkn

หรือ คลิก https://lin.ee/vbQlVcap

www.closelawyer.co.th

ทนายใกล้ตัว ทนายใกล้ตัว Closelawyer