แม่ผัวกับลูกสะใภ้แย่งเป็นผู้จัดการมรดก ศาลฎีกาชี้ขัดแย้งกันตั้งแต่ต้น ตั้งร่วมกันไม่ได้

แม่ผัวกับลูกสะใภ้แย่งเป็นผู้จัดการมรดก ศาลฎีกาชี้ขัดแย้งกันตั้งแต่ต้น ตั้งร่วมกันไม่ได้

          ปัญหาคลาสสิกในครอบครัวเมื่อเจ้ามรดกเสียชีวิตลงโดยไม่ได้ทำพินัยกรรมไว้ คือการยื่นคำร้องขอตั้งผู้จัดการมรดกที่มักลงเอยด้วยความขัดแย้งระหว่าง "คู่สมรส" กับ "บิดามารดาของผู้ตาย" ซึ่งต่างฝ่ายต่างไม่ไว้วางใจกันและยื่นคำร้องคัดค้านเพื่อขอเข้ามาจัดการมรดกแต่เพียงผู้เดียว ในทางปฏิบัติ ศาลชั้นต้นและศาลอุทธรณ์มักมีแนวโน้มหาทางออกประนีประนอมด้วยการตั้งให้ทั้งสองฝ่ายเป็น "ผู้จัดการมรดกร่วมกัน" เพื่อคานอำนาจซึ่งกันและกัน แต่ในความเป็นจริง การตั้งผู้จัดการมรดกเพียงสองคนที่กำลังทะเลาะเบาะแว้งและเห็นต่างกันในบัญชีทรัพย์มรดก มักนำไปสู่ทางตันและทำให้กองมรดกหยุดชะงักจนไม่อาจแบ่งปันให้แก่ทายาทได้เลย

          ประเด็นข้อกฎหมายสำคัญนี้ได้รับการวินิจฉัยชี้ขาดในคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 194/2535 ซึ่งเป็นคดีที่ภรรยาของผู้ตายยื่นคำร้องขอเป็นผู้จัดการมรดกของสามี ต่อมามารดาของผู้ตายได้ยื่นคำคัดค้าน โดยกล่าวหาว่าภรรยามีพฤติการณ์ไม่เหมาะสมและอ้างว่าทรัพย์สินหลายรายการที่ภรรยาระบุไว้ในบัญชีทรัพย์มรดกนั้น ความจริงเป็นทรัพย์สินของบุคคลอื่น พร้อมขอให้ศาลตั้งตนเองเป็นผู้จัดการมรดกแต่เพียงผู้เดียว ซึ่งศาลชั้นต้นและศาลอุทธรณ์ได้พิพากษาให้ตั้งทั้งภรรยาและมารดาเป็นผู้จัดการมรดกร่วมกัน ภรรยาจึงยื่นฎีกาโต้แย้งคำสั่งดังกล่าว

          ศาลฎีกาวินิจฉัยวางบรรทัดฐานไว้อย่างชัดเจนว่า หน้าที่สำคัญของผู้จัดการมรดกคือการรวบรวมทรัพย์มรดกเพื่อแบ่งปันให้แก่ทายาท และในกรณีที่มีผู้จัดการมรดกสองคน การจัดการมรดกจะต้องดำเนินการร่วมกันทั้งสองคน เพราะไม่อาจใช้วิธีลงมติเสียงข้างมากได้ หากทั้งสองฝ่ายเกิดความขัดแย้งกันขึ้นเมื่อใด คนหนึ่งคนใดย่อมไม่อาจดำเนินการต่อไปได้โดยลำพัง ทำให้คำสั่งศาลที่ให้จัดการร่วมกันไร้ผลและสร้างข้อขัดข้องในการแบ่งปันมรดก เมื่อข้อเท็จจริงปรากฏว่าทั้งภรรยาและมารดามีข้อโต้แย้งกันอย่างรุนแรงตั้งแต่ต้นว่าทรัพย์สินหลายรายการเป็นทรัพย์มรดกหรือไม่ ย่อมแสดงให้เห็นชัดเจนว่าทั้งสองฝ่ายไม่อาจปฏิบัติหน้าที่ร่วมกันได้

          เมื่อไม่อาจให้จัดการร่วมกันได้ ศาลฎีกาจึงพิจารณาคัดเลือกบุคคลที่เหมาะสมที่สุดในการทำหน้าที่ผู้จัดการมรดกแต่เพียงฝ่ายเดียว โดยชี้ว่าเจ้ามรดกมีทายาทชั้นบุตรที่เกิดกับผู้ร้องถึง 4 คน และในจำนวนนี้เป็นผู้เยาว์ถึง 3 คน ซึ่งผู้ร้องในฐานะมารดาและผู้ใช้อำนาจปกครองตามกฎหมาย ย่อมมีความสัมพันธ์ใกล้ชิดและสามารถรักษาผลประโยชน์ของทายาทส่วนใหญ่ได้ดีกว่ามารดาของผู้ตาย อีกทั้งการที่มารดาของผู้ตายยืนยันตลอดมาว่าทรัพย์สินหลายรายการในบัญชีทรัพย์เป็นของบุคคลอื่น ถือเป็นการกล่าวอ้างในลักษณะที่เป็นปฏิปักษ์ต่อกองมรดก หากให้เป็นผู้จัดการมรดกร่วมด้วยย่อมก่อให้เกิดความเสียหายต่อกองมรดก ศาลฎีกาจึงเห็นสมควรตั้งให้ภรรยาเป็นผู้จัดการมรดกแต่เพียงฝ่ายเดียว

          อย่างไรก็ดี เพื่อป้องกันมิให้เกิดความเสียหายแก่มารดาของผู้ตายซึ่งมีสถานะเป็นทายาทโดยธรรมที่มีสิทธิรับมรดกด้วย ศาลฎีกาจึงได้วางมาตรการคุ้มครองไว้ในคำสั่งแต่งตั้งผู้จัดการมรดก โดยกำหนดเงื่อนไขไว้อย่างเคร่งครัดว่า หากผู้ร้องจะจัดการมรดกไปในทางจำหน่าย จ่าย โอน หรือก่อภาระติดพันกับทรัพย์มรดกที่มีหลักฐานทางทะเบียนให้แก่บุคคลภายนอกที่มิใช่ทายาท โดยมิได้รับความยินยอมจากทายาททุกคน ผู้ร้องจะต้องยื่นคำร้องขออนุญาตจากศาลก่อนเป็นกรณีไป

          คำพิพากษาฎีกาฉบับนี้เป็นบรรทัดฐานสำคัญของคดีมรดกที่ชี้ให้เห็นว่า ศาลจะไม่ฝืนตั้งผู้จัดการมรดกสองคนที่ขัดแย้งกันให้ทำงานร่วมกันจนงานสะดุด แต่จะเลือกผู้ที่รักษาผลประโยชน์ของทายาทส่วนใหญ่ได้ดีกว่าและไม่เป็นปฏิปักษ์ต่อกองมรดกเข้ามาทำหน้าที่แทน พร้อมทั้งวางเงื่อนไขบังคับให้ต้องขออนุญาตศาลก่อนจำหน่ายจ่ายโอนทรัพย์สินทางทะเบียน เพื่อสร้างสมดุลและความเป็นธรรมแก่ทายาททุกฝ่ายอย่างสมบูรณ์

 

ปรึกษากฎหมายโทร

ได้ที่ 080-9193691 , 02-0749954

หรือ แอดไลน์ @closelawyer หรือ คลิก https://line.me/R/ti/p/%40closelawyer

สาขาเชียงใหม่ โทร 080-3955536 แอดไลน์ @cly.cmi

หรือ คลิก https://lin.ee/w7Ikc1z

สาขาขอนแก่น โทร 095-9567735 แอดไลน์ @cly.kkn

หรือ คลิก https://lin.ee/vbQlVcap

www.closelawyer.co.th

ทนายใกล้ตัว ทนายใกล้ตัว Closelawyer

Visitors: 689,731