ฟ้องทวงที่ดินสินสมรสจากเมียน้อยชนะแล้ว แต่ไม่ยอมย้ายออก ต้องทำอย่างไร

ฟ้องทวงที่ดินสินสมรสจากเมียน้อยชนะแล้ว แต่ไม่ยอมย้ายออก ต้องทำอย่างไร

          ปัญหาคลาสสิกในคดีครอบครัวและมรดกที่สร้างความชอกช้ำใจให้แก่คู่สมรสและทายาทโดยธรรม คือการที่ฝ่ายสามีแอบนำที่ดินซึ่งเป็น "สินสมรส" ไปจดทะเบียนโอนขายหรือยกให้แก่ภรรยานอกสมรสโดยไม่ได้รับความยินยอมจากภรรยาที่จดทะเบียนถูกต้องตามกฎหมาย แม้ในทางกฎหมายครอบครัว คู่สมรสหรือทายาทจะมีสิทธิฟ้องขอให้ศาลเพิกถอนนิติกรรมการโอนสินสมรสที่ไม่ชอบด้วยกฎหมายนั้นได้ แต่ในทางปฏิบัติทางคดีความมักเกิดข้อต่อสู้เชิงเทคนิคตามมาว่า หากศาลชั้นต้นพิพากษาให้เพิกถอนการโอนเพียงครึ่งเดียว ทำให้ผู้รับโอนยังคงเป็นเจ้าของรวมอยู่และสั่งยกคำขอขับไล่ ต่อมาเมื่อศาลสูงพิพากษาแก้ให้เพิกถอนการโอนทั้งหมด ศาลจะต้องพิพากษาขับไล่ผู้รับโอนและบริวารออกจากที่ดินด้วยหรือไม่

          ประเด็นข้อกฎหมายทั้งในส่วนของกฎหมายสารบัญญัติเรื่องสินสมรสและกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งนี้ ได้รับการวินิจฉัยชี้ขาดไว้อย่างน่าสนใจในคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3228/2569 คดีนี้โจทก์ซึ่งเป็นบุตรชอบด้วยกฎหมายและเป็นผู้จัดการมรดกของบิดาและมารดา ได้ยื่นฟ้องจำเลยซึ่งอยู่กินฉันสามีภริยากับบิดาโดยไม่ได้จดทะเบียนสมรส เพื่อขอให้เพิกถอนนิติกรรมจดทะเบียนขายที่ดินสินสมรสรวม 4 แปลง และขอให้ขับไล่จำเลยและบริวารออกจากที่ดินพร้อมสิ่งปลูกสร้าง โดยข้อเท็จจริงปรากฏว่าที่ดินทั้ง 4 แปลงเป็นสินสมรสที่บิดาทำสัญญาซื้อมาในระหว่างสมรสกับมารดา แต่บิดาได้แอบจดทะเบียนโอนขายให้แก่จำเลยโดยไม่ได้รับความยินยอมจากมารดา

          ในชั้นศาลชั้นต้น ศาลวินิจฉัยว่าที่ดิน 2 แปลงแรกโจทก์ฟ้องเกินกำหนดอายุความจึงไม่อาจเพิกถอนได้ ส่วนที่ดินอีก 2 แปลงหลัง ศาลชั้นต้นพิพากษาให้เพิกถอนการโอนเฉพาะส่วนของมารดาเพียงกึ่งหนึ่ง ส่วนอีกกึ่งหนึ่งถือเป็นส่วนของบิดาที่ยกให้จำเลยโดยเสน่หา ผลของคำพิพากษาดังกล่าวทำให้จำเลยยังคงมีกรรมสิทธิ์ในที่ดิน 2 แปลงนี้อยู่กึ่งหนึ่งและมีสิทธิใช้สอยในฐานะเจ้าของรวมตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1360 ศาลชั้นต้นจึงสั่งยกคำขออื่นของโจทก์ซึ่งรวมถึงคำขอให้ขับไล่จำเลยและบริวารด้วย ต่อมาในชั้นอุทธรณ์ ศาลอุทธรณ์คดีชำนัญพิเศษเห็นพ้องกับโจทก์ว่าที่ดินทั้ง 2 แปลงเป็นสินสมรส การที่บิดาโอนให้จำเลยโดยไม่ได้รับความยินยอมจากมารดาเป็นการฝ่าฝืนมาตรา 1476 และมาตรา 1480 จึงพิพากษาแก้ให้เพิกถอนนิติกรรมการโอนที่ดินทั้ง 2 แปลง "ทั้งหมด" แต่กลับไม่พิพากษาขับไล่จำเลยออกจากที่ดิน โดยให้เหตุผลว่าโจทก์ไม่ได้อุทธรณ์โต้แย้งเรื่องการยกคำขอขับไล่ไว้โดยเฉพาะ จึงถือว่ายุติไปแล้วตามคำพิพากษาศาลชั้นต้น

          โจทก์จึงยื่นฎีกาโต้แย้งคำวินิจฉัยในส่วนนี้ ซึ่งศาลฎีกาแผนกคดีเยาวชนและครอบครัวได้วินิจฉัยชี้ขาดอย่างเฉียบคมว่า การที่ศาลชั้นต้นยกคำขอขับไล่จำเลยในตอนแรกนั้น เป็นผลสืบเนื่องโดยตรงจากการที่ศาลชั้นต้นเพิกถอนการโอนเพียงกึ่งหนึ่ง ทำให้จำเลยยังมีสถานะเป็นเจ้าของรวมตามมาตรา 1360 จึงไม่อาจขับไล่เจ้าของรวมออกจากที่ดินได้ และเมื่อตรวจดูคำฟ้องอุทธรณ์ของโจทก์แล้ว พบว่าโจทก์ได้อุทธรณ์โต้แย้งชัดเจนว่าที่ดินเป็นสินสมรส ต้องเพิกถอนการโอนทั้งหมดเพื่อให้ทรัพย์กลับคืนมาเป็นสินสมรส ไม่ใช่เพิกถอนเพียงกึ่งหนึ่ง พร้อมระบุไว้ในตอนท้ายอย่างชัดแจ้งว่า เมื่อจำเลยไม่มีกรรมสิทธิ์ในที่ดินแล้ว โจทก์ไม่ประสงค์ให้จำเลยและบริวารอาศัยอยู่ต่อไป ขอให้ศาลอุทธรณ์พิพากษาเต็มตามคำขอท้ายฟ้อง การอุทธรณ์ของโจทก์จึงชอบด้วยประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 225 วรรคหนึ่งแล้ว

          ดังนั้น เมื่อศาลอุทธรณ์คดีชำนัญพิเศษพิพากษาแก้ให้เพิกถอนนิติกรรมการจดทะเบียนขายที่ดินทั้ง 2 แปลงพร้อมสิ่งปลูกสร้างทั้งหมด มิใช่เพียงกึ่งหนึ่ง จำเลยย่อมสิ้นสภาพจากการเป็นเจ้าของรวมในที่ดินทั้งสองแปลงนี้โดยสิ้นเชิงและไม่มีสิทธิใดๆ ที่จะอยู่อาศัยต่อไป ศาลอุทธรณ์จึงต้องมีคำพิพากษาให้ขับไล่จำเลยและบริวารออกจากที่ดินและห้ามเข้ามาเกี่ยวข้องอีกต่อไปตามคำขอของโจทก์ด้วย ศาลฎีกาจึงพิพากษาแก้ให้ขับไล่จำเลยและบริวารออกจากที่ดินพิพาททั้งสองแปลงพร้อมสิ่งปลูกสร้าง

          คำพิพากษาศาลฎีกาฉบับนี้เป็นบรรทัดฐานสำคัญที่คุ้มครองสิทธิของคู่สมรสและทายาทอย่างครบถ้วนสมบูรณ์ ทั้งในแง่หลักกฎหมายครอบครัวที่ยืนยันว่าคู่สมรสจะแอบโอนที่ดินสินสมรสให้บุคคลอื่นโดยลำพังไม่ได้ หากฝ่าฝืนย่อมถูกเพิกถอนได้ทั้งแปลง และในแง่ของกระบวนพิจารณาคดีความที่ชี้ให้เห็นว่า เมื่อเหตุแห่งการเป็นเจ้าของรวมหมดสิ้นไปจากการเพิกถอนนิติกรรมทั้งหมด ศาลย่อมต้องบังคับคดีขับไล่ผู้ไม่มีสิทธิออกจากอสังหาริมทรัพย์ให้เบ็ดเสร็จเด็ดขาด เพื่อให้เจ้าของกรรมสิทธิ์ที่แท้จริงได้รับความยุติธรรมอย่างเต็มที่

ปรึกษากฎหมายโทร

ได้ที่ 080-9193691 , 02-0749954

หรือ แอดไลน์ @closelawyer หรือ คลิก https://line.me/R/ti/p/%40closelawyer

สาขาเชียงใหม่ โทร 080-3955536 แอดไลน์ @cly.cmi

หรือ คลิก https://lin.ee/w7Ikc1z

สาขาขอนแก่น โทร 095-9567735 แอดไลน์ @cly.kkn

หรือ คลิก https://lin.ee/vbQlVcap

www.closelawyer.co.th

ทนายใกล้ตัว ทนายใกล้ตัว Closelawyer