พ่อตายแล้วลูกเซ็นรับสภาพหนี้แทน อ้างถูกขู่จะแจ้งจับ ศาลชี้ “สัญญาสมบูรณ์ อายุความขยายเป็น 10 ปี!”

พ่อตายแล้วลูกเซ็นรับสภาพหนี้แทน อ้างถูกขู่จะแจ้งจับ ศาลชี้ “สัญญาสมบูรณ์ อายุความขยายเป็น 10 ปี!”

เมื่อลูกหนี้เสียชีวิต เจ้าหนี้มักติดตามทวงถามให้ทายาทลงชื่อใน "หนังสือรับสภาพหนี้" เพื่อผูกพันกองมรดก แต่ข้อพิพาทที่พบบ่อยคือ ทายาทมักยกข้อต่อสู้ว่าถูกข่มขู่ว่าจะแจ้งตำรวจจับจนต้องยอมเซ็น สัญญาจึงควรตกเป็นโมฆียะ อีกทั้งเจ้าหนี้ฟ้องคดีล่วงพ้นกำหนด 1 ปีนับแต่วันที่เจ้ามรดกตาย คดีจึงน่าจะขาดอายุความมรดกตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1754

คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 4557/2566 ได้วางแนวบรรทัดฐานสำคัญเพื่อตอบข้อสงสัยดังกล่าวไว้อย่างชัดเจนและรัดกุม

คดีนี้ นายวรพจน์ได้กู้ยืมเงินโจทก์จำนวน 200,000 บาท โดยมอบโฉนดที่ดินไว้เป็นประกัน ต่อมานายวรพจน์ถึงแก่ความตายในเดือนธันวาคม 2556 หลังจากนั้นในเดือนพฤษภาคม 2557 (ภายใน 1 ปีนับแต่บิดาตาย) จำเลยซึ่งเป็นบุตรและทายาท ได้ทำหนังสือรับสภาพหนี้ยอมรับว่าบิดาเป็นหนี้โจทก์จริง ยินยอมชดใช้หนี้พร้อมดอกเบี้ย และยินยอมให้โจทก์ยึดถือโฉนดที่ดินไว้เป็นประกันต่อไป

เวลาล่วงเลยไปจนถึงเดือนมีนาคม 2563 โจทก์จึงนำคดีมาฟ้องบังคับให้จำเลยชำระหนี้จากกองมรดก จำเลยต่อสู้ว่าตนถูกญาติฝ่ายโจทก์ขู่ว่าจะเอาตำรวจมาจับติดคุกจึงยอมลงชื่อ สัญญาจึงไม่ชอบด้วยกฎหมาย อีกทั้งโจทก์ฟ้องเกิน 1 ปีนับแต่วันที่บิดาตาย คดีจึงขาดอายุความ และฟ้องแย้งขอโฉนดที่ดินคืน

คำวินิจฉัยข้อกฎหมายของศาลฎีกา

ขู่ว่าจะดำเนินคดี ถือเป็นการใช้สิทธิตามปกตินิยม: ถ้อยคำที่ว่าหากไม่เซ็นจะเอาตำรวจมาจับ เป็นการพูดโดยเชื่อว่าตนมีสิทธิตามกฎหมายที่จะทวงถามหนี้ ถือเป็น "การใช้สิทธิตามปกตินิยม" ตาม ป.พ.พ. มาตรา 165 วรรคหนึ่ง ไม่ใช่การข่มขู่อันมิชอบที่จะทำให้นิติกรรมเป็นโมฆียะ หนังสือรับสภาพหนี้จึงมีผลใช้บังคับได้ตามกฎหมาย
อายุความมรดก 1 ปีสะดุดหยุดลง เปลี่ยนเป็นอายุความ 10 ปี: การทำหนังสือรับสภาพหนี้ชอบด้วยกฎหมายก่อนครบ 1 ปีนับแต่เจ้ามรดกตาย ทำให้อายุความมรดกตามมาตรา 1754 วรรคสาม สะดุดหยุดลง ตามมาตรา 193/14 (1) โจทก์จึงไม่ต้องถูกจำกัดเวลาฟ้องภายใน 1 ปี และต้องเริ่มนับอายุความใหม่ตามมูลหนี้เดิมคือกู้ยืมเงิน ซึ่งมีอายุความทั่วไป 10 ปี นับจากวันทำหนังสือรับสภาพหนี้ เมื่อโจทก์ฟ้องคดีในปีที่ 6 จึงยังไม่ขาดอายุความ
สิทธิยึดโฉนดที่ดินชอบด้วยกฎหมาย: ข้อตกลงที่ยินยอมให้โจทก์ยึดโฉนดไว้เป็นประกันเป็นความสมัครใจของคู่สัญญา โจทก์จึงมีสิทธิยึดถือไว้จนกว่าจะได้รับชำระหนี้ครบถ้วน จำเลยไม่มีสิทธิเรียกคืนหรือเรียกค่าเสียหาย

ศาลฎีกาจึงพิพากษาให้จำเลยในฐานะทายาทชำระเงิน 200,000 บาท พร้อมดอกเบี้ยแก่โจทก์ โดยจำเลยไม่ต้องรับผิดเกินกว่าทรัพย์มรดกที่ได้รับ

บทสรุปและประโยชน์ในทางปฏิบัติ

การเซ็นรับสภาพหนี้มรดกช่วยยืดอายุความ: เจ้าหนี้ที่ให้ทายาทเซ็นรับสภาพหนี้ภายใน 1 ปีนับแต่ลูกหนี้ตาย จะทำให้อายุความสะดุดหยุดลงและขยายเวลาฟ้องร้องออกไปเป็น 10 ปีตามมูลหนี้กู้ยืมเดิม
ทายาทรับผิดไม่เกินมรดก: แม้ทายาทจะต้องรับผิดตามหนังสือรับสภาพหนี้ แต่กฎหมายยังคงคุ้มครองให้รับผิดชดใช้หนี้ไม่เกินจำนวนทรัพย์มรดกที่ตนได้รับมาเท่านั้น

ปรึกษากฎหมายโทร

ได้ที่ 080-9193691 , 02-0749954

หรือ แอดไลน์ @closelawyer หรือ คลิก https://line.me/R/ti/p/%40closelawyer

สาขาเชียงใหม่ โทร 080-3955536 แอดไลน์ @cly.cmi

หรือ คลิก https://lin.ee/w7Ikc1z

สาขาขอนแก่น โทร 095-9567735 แอดไลน์ @cly.kkn

หรือ คลิก https://lin.ee/vbQlVcap

www.closelawyer.co.th

ทนายใกล้ตัว ทนายใกล้ตัว Closelawyer